De gemeenteraadverkiezingen komen eraan. U zult vast gaan stemmen, maar waar baseert u uw stem straks op? Verdiept u zich in de verkiezingsprogramma’s van de diverse partijen? Pakt u een stemwijzer erbij of gaat u het gesprek aan met een AI-chatbot?

Klinkt misschien futuristisch, maar gebeurt steeds vaker: mensen die een chatbot vragen op welke partij zij zouden moeten stemmen. Even snel een vraag stellen, een paar antwoorden lezen en klaar. Maar uit nieuw onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens blijkt dat daar een opmerkelijk probleem in zit. AI-chatbots noemen namelijk vrijwel nooit lokale politieke partijen wanneer mensen om stemadvies vragen.

Opvallend. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen ging meer dan dertig procent van de stemmen naar lokale partijen. Toch kwam in minder dan één procent van de stemadviezen van AI-chatbots een lokale partij als eerste keuze naar voren. Met andere woorden: wie een chatbot om advies vraagt, krijgt mogelijk een beeld van de politiek dat niet helemaal klopt.

Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens kan dat komen doordat deze systemen vooral zijn getraind met grote hoeveelheden data van het internet. En op dat internet zijn landelijke partijen vaak beter vertegenwoordigd dan lokale. Over lokale partijen is simpelweg minder informatie beschikbaar, of die informatie is minder uitgebreid. Het gevolg: ze verdwijnen ergens in de achtergrond van het algoritme.

Een interessante ontwikkeling. Want wat gebeurt er met de lokale democratie als steeds meer mensen hun eerste politieke oriëntatie via een chatbot doen? Wat als de technologie die we gebruiken om ons te informeren onbedoeld bepaalde keuzes minder zichtbaar maakt?

De toezichthouder vindt AI-chatbots daarom ongeschikt als stemhulp. Ze geven een vertekend beeld van het politieke landschap. Hun adviezen zijn moeilijk te controleren. Waarom een chatbot een bepaalde partij adviseert weten we vaak niet. Ik snap wel waarom mensen het toch proberen. AI voelt snel, slim en vaak ook neutraal. Even een paar vragen stellen en er rolt een antwoord uit dat logisch klinkt.

Misschien is democratie juist het tegenovergestelde van snelheid. Het vraagt gewoon tijd. Lezen. Twijfelen. Gesprekken voeren. Jezelf verdiepen in de partij.

Dus een belangrijker vraag: hoe goed kennen we eigenlijk de lokale partijen in Rotterdam? En weet u wat er echt speelt in de stad Rotterdam?